Saturday, November 28, 2020

"Nannagaru dwells in Devotees' hearts always" - (By Peddiraju Garu)

The mother, who gave birth, showed me this world with care, holding my hand. My wife led me to Nannagaru, who showed me the world of spirituality, with a heart filled with motherliness. I express my gratitude to both these individuals with a sincere heart.

My acquaintance with Nannagaru has been for three decades. The first discourse I attended was at Bheemavaram. Nannagaru starts his discourse by addressing all those gathered as “Relatives of the soul”. When I heard him say those words, I felt sprinkled onto my dry heart a spring of heavenly waters, thereby soaking it with its heavenly waters. I went on to the dais. And he held my face with both his hands on my cheeks. The love that pours out of those eyes cannot be described. I can never forget it.

I have, since then, visited Nannagaru many times. I had to stay away from Jinnuru because of transfers in the job. But whenever Nannagaru came to Vishakhapatnam, I would certainly visit him at Padma Garu’s house. I would come to Jinnuru twice a year. It always hurt me very much that I never had the good fortune of visiting Nannagaru daily or accompany him on pilgrimages or to Arunachalam, like the devotees residing in places near Jinnuru.

Though I did not know anything about devotion, knowledge, liberation, self, surrender etc, I began to develop a liking towards spiritual matters in this long journey with Nannagaru.

Despite going to Nannagaru with a mind full of impure thoughts (related to the six internal enemies), carrying bundles of ignorance, without any kind of special virtues, taking baby steps in the path of devotion and spiritual practice, Nannagaru showered affection on me without taking any of these into consideration. Even when I was sitting somewhere in the crowd, he would call me and speak to me. He would tell my wife that she had a nice smiling face and countenance. We went to Jinnuru to relish those wonderful moments and those affectionate words.

“You are doing well in this job. Please have dinner at the ashram before you leave. I remember the days of your teaching in college. You taught so much more for the little salary they gave. Today God has given you these days for the service you did back then.” he said. Tears welled up in my eyes. I saw love surging from the depths of the heart in every letter he spoke. I have no scale to measure that wonderful love. Can our relatives, friends, for that matter anyone else share so much love?

After my transfer to Amaravati, I could go frequently to Jinnuru and visit Nannagaru more often. I accompanied Nannagaru to the Krishna pushkaralu and the replica of Tirumala constructed by TTD at Vijayawada. This was an unforgettable experience. We conducted our second son’s Upanayanam (sacred thread ceremony) in Jinnuru Ramana Kshetram and were very happy to be blessed by Nannagaru.

“You are coming regularly to visit me with a lot of interest and attention. Please do continue to come.” He would tell me. Without great practices and good, and pious deeds in many previous births, is it possible to get such a Guru’s holy company? The moments spent in his company are the sweetest of memories. I have seen the cool glow like that of the full moon on his face, affection and love in every word, peaceful glance, sweetness in speech, a divine smile on his face. I have seen these in every visit. I have tasted inexpressible and unworldly peace and bliss in his presence. Every movement of his body expresses his naturalness. Those moments, those scenes are etched into my heart.

In 2017, when Nannagaru was in Vishakhapatnam, he came over to our home and blessed us and all of our relatives. He was travelling from Sujatha Garu’s house to the Doctor Garu’s house and despite being way past his lunchtime, he stopped at our house. He had promised us that he would visit our home and despite the time crunch, he spent some time at our house to keep his promise. While at Sujata Garu’s house, he indicated that he would leave the body in a year. A few days later he was admitted to Apollo hospital in Vishakhapatnam. That was his last tour to Vishakhapatnam. Excepting very few individuals, the devotees were not allowed to visit Nannagaru at the hospital. “I shall pay a visit to your home!” he had promised. After Nannagaru came back to Jinnuru, many devotees had the good fortune of offering their services. I bow down and salute all these devotees.

In 2017, after Nannagaru left the mortal coil, he has become the guiding light from within our hearts. With Nannagaru’s family members’ pious intentions and the service offered by the devotees, the construction of Nannagaru Mandiram and Arunagiri at Ramana Kshetram is completed. Nannagaru’s idol has been consecrated at Nanna Ashram in Arunachalam. By Nannagaru’s grace I, along with my family, have had the good fortune of being able to attend all the major auspicious celebrations. The relationship with Nannagaru and his family members is continuing this way. Kannamma Garu has always shown special care and concern towards us. Having the good fortune of the holy company at Ramana Kshetram, listening to the words of Bhagavan and Nannagaru through his disciples, remembering and contemplating the divine, nectar-filled teachings of Nannagaru all these fill me with joy.

By Nannagaru’s grace, I was able to write “Sri Nannagaru’s Gita” and dedicate to him. “This is like Ravindranath Tagore’s Gitanjali. Your writing has your heart in it” Nannagaru praised. And that gave me immense happiness. I have been receiving praises way beyond what I deserve now and then. Nannagaru made me write this despite my poor understanding of the Heart. This has been published in “Jnana Phalam” book. Ref: Jnana Phalam Book

Being a person still attached to name and form, I, like other devotees, became distraught when I could not see Nannagaru in form. I remember Nannagaru’s words that he would be alive in the hearts of his devotees even when his body drops off. I experienced that he was indeed in our very heart.

Nannagaru came down to our level and taught us in the simplest way. True bliss and peace come only when the mind travels inwards; we should go through both favourable and unfavourable circumstances like one savour Payasam (milk sweet); the enjoyment we get from the world is because of our identification with circumstances; it is better to be born as an animal and have devotion rather than be born as a human and have no devotion, and so on., in simple and plain language.

When we see Nannagaru we can appreciate Buddha’s calm mind, Adi Shankara's jnana, Ramana’s ever joyous Self and Sri Ramakrishna’s devotion. I would be ever indebted to Nannagaru for his clear exposition of self-enquiry and devotion. I remember that just for having called him Nannagaru, he has taken over all my responsibilities upon himself. I remember him telling that desire is the root cause of sorrow. I remember the scenes of grief-stricken devotees calming down and returning with a smile on their face, just by one glance of his.

You have taught throughout your life with the heart as its centre. Your teaching is full of naturalness. That is why you were able to make temples out of our hearts and stay there as the indweller. Our minds are tired by running after these shallow worldly affairs. Oh, Gurudeva! Even if run one end to another, it is all mirages and no real water anywhere. Our throats are parched due to the tiredness of pursuit. To satisfy our thirst of seeking and spread the essence of love through your wonderful words. You will come again, won't you?

"భక్తుల హృదయాలలో జీవించే ఉంటారు" - (By పెద్దిరాజు గారు)

జన్మనిచ్చిన తల్లి ఈ చెయ్యిపట్టి నడిపించి ఈ లోకాన్ని చూపించింది. మనసంతా అమ్మతనం నింపుకొని ఆత్మీయపు పలకరింపుతో ఆధ్యాత్మిక లోకాన్ని చూపిన నాన్నగారి పాదాల చెంతకు సహధర్మచారిణి చేర్చింది. మనస్సులోనే వీరు ఇరువురికి కృతజ్ఞతలు తెలుపుకుంటున్నాను. నాన్నగారితో నాకు మూడు దశాబ్దాల అనుబంధం. తొలిసారి భీమవరంలో నాన్న గారి ప్రవచనం విన్నాను. "ప్రియమైన ఆత్మ బంధువుల్లారా" అనే సంబోధన అమృతపు జల్లులా నా హృదయాన్ని తడిపింది. ఆ వేదికపై ప్రేమపూర్వక చూపులతో రెండు చేతులతో నా బుగ్గలను స్పృశించిన ఆ స్పర్శను, ఆ మధురస్మృతిని ఎలా మరిచిపోగలను?

ఆనాటి నుండి ఎన్నో పర్యాయాలు నాన్నగారిని దర్శించుకున్నాను. ఉద్యోగరీత్యా జిన్నూరుకు దూర ప్రాంతాలలో ఉండటంవలన నాన్న గారు విశాఖపట్నం వచ్చినప్పుడు పద్మ గారి ఇంటి దగ్గర దర్శనం చేసుకునేవారము. ప్రతి సంవత్సరం ఒకటి రెండు సార్లు జిన్నూరు రావటం జరిగేది. జిన్నూరు పరిసర గ్రామాల భక్తులు ప్రతిరోజు నాన్న గారి దర్శనం చేసుకునే వారని, నాన్న గారితో పాటు అరుణాచలం మరియు ఇతర పుణ్యక్షేత్రాలు దర్శించుకున్నారని అలాంటి అదృష్టం నేను పొందలేక పోయాననే మనోవేదన కలిగేది.

భక్తి, జ్ఞానం, యోగం, ముక్తి, ఆత్మ, శరణాగతి ఇలాంటి పదాలకు అర్ధాలు తెలియకపోయినా, ఈ సుదీర్ఘ ప్రయాణంలో నాన్నగారి సమక్షంలో ఆధ్యాత్మిక విషయాలపట్ల ఆసక్తి కలిగింది. అరిషడ్వర్గాలని మదినిండా నింపుకుని, అజ్ఞానాన్ని మూటకట్టుకుని నాన్నగారి సన్నిధికి వెళ్ళినా, నాలో ఏ ప్రత్యేకతా లేకున్నా, సాధన పూజ్యమైన ఆచరణలో తప్పటడుగులు వేస్తున్నా, నాన్నగారు నాపై కురిపించే ఆత్మీయతలో లోటు రానివ్వలేదు. దూరంగా కూర్చున్) దగ్గరకు పిలిచి ఆప్యాయంగా యోగక్షేమాలు అడిగేవారు. నువ్వు చక్కగా ఎప్పుడూ నవ్వుతూ ఉంటావమ్మా అని నా సహధర్మచారిణితో అనేవారు. ఆ పిలుపు కోసం, ఆ అపురూపమైన క్షణాలను ఆస్వాదించటం కోసం జిన్నూరు వెళుతుండేవాళ్ళం.

మీరు చేసే ఉద్యోగంలో సంతోషంగా ఉన్నారాండీ, ఆశ్రమంలో భోజనం చేసి వెళ్ళండి, మీరు కళాశాలలో చేసిన ఆ రోజులు నాకు గుర్తుకువస్తున్నాయి. తక్కువ జీతంతో ఎక్కువ చదువు చెప్పేవారు. ఆ రోజుల్లో పడిన కష్టానికి భగవంతుడు ఈ స్థితిని కల్పించాడు అని నాన్నగారు పలికిన ఆ పలుకులు నా కళ్ళల్లో నీళ్ళు నింపాయి. ఆ మాటల్లో ప్రతీ అక్షరంలో హృదయం నుండి ఉప్పొంగే ప్రేమను చూసాను. ఆ ప్రేమను కొలవటానికి నా దగ్గర ఏ కొలమానం లేదు. ఏ బంధువులు, ఏ స్నేహితులు, మన చుట్టూ ఉండే ఏ ఒక్కరైనా ఆ ప్రేమను అందించగలరా!

అమరావతికి బదిలీపై వచ్చిన తరువాత, జిన్నూరు తరచూ వెళ్ళి నాన్నగారి దర్శనం చేసుకునే అవకాశం కలిగింది. కృష్ణా పుష్కరాలలో నాన్న గారితో పాటు పుష్కర స్నానం చేయడం, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారు విజయవాడలో ఏర్పాటు చేసిన శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి నమూనా దేవాలయాలను సందర్శించడం ఒక మరపురాని అనుభూతిని మిగిల్చింది. మా ద్వితీయ పుత్రుని ఉపనాయనము జిన్నూరు రమణ క్షేత్రంలో నిర్వహించి నాన్న గారి ఆశీస్సులు పొందడం సంతోషకరమైనది.

నన్ను చూడటానికి మీరు చాలా శ్రద్ధగా వస్తున్నారు. అలాగే వచ్చివెళ్తూ ఉండండి అని నాన్నగారు అంటుండే వారు. పూర్వజన్మ పుణ్యఫలం లేకుండా ఇటువంటి గురువు సాంగత్యం లభించదు. నాన్న గారి సమక్షంలో గడిపిన ఆ క్షణాలు తీపి జ్ఞాపకాలు. నిండు పున్నమి వెన్నెల చల్లదనం ఆయన మోములో చూసాను. ఆ పిలుపులో ఆప్యాయత, ఆ చూపులో చల్లదనం, ఆ మాటలో తీయదనం, ఆ పెదవులపై చిరునవ్వు ప్రతీదర్శనంలోను చూశాను. ఆయన సమక్షంలో అనిర్వచనీయమైన ప్రశాంతత, అలౌకికమైన ఆనందం చవిచూసాను. ప్రతి కదలిక లోను సహజత్వం జ్ఞప్తికి వస్తోంది. ఆ క్షణాలు, ఆ దృశ్యాలు నా హృదయ ఫలకంపై పదిలంగా ఉన్నాయి.

నాన్నగారు 2017 లో విశాఖపట్నం వచ్చినప్పుడు మా కోరికపై మా ఇంటిలో అడుగుపెట్టి మా బంధువులందరినీ ఆశీర్వదించారు. సుజాత గారి ఇంటి దగ్గర నుండి, డాక్టర్ గారి ఇంటికి వెళుతూ భోజన సమయం దాటిపోయినా శ్రమ తీసుకుని మా ఇంటిలో కొంత సమయం గడిపి గతంలో మాట ఇచ్చిన ప్రకారం కరుణ చూపించి వెళ్ళారు. సుజాత గారి ఇంటి దగ్గర ఉన్నప్పుడే, ఒక సంవత్సర కాలం లోపు ఈ దేహం చాలిస్తాననే మాటను వ్యక్తం చేశారు. ఆ తరువాత కొన్ని రోజులకు వైద్యం నిమిత్తం విశాఖపట్నం వచ్చి అపోలో ఆస్పత్రిలో చేరారు. అది ఏ విశాఖపట్నం చివరి పర్యటన. ఆస్పత్రిలో చూడటానికి ఒకరిద్దరికి మినహా అనుమతి నివ్వలేదు. అనుమతి తీసుకొని నాన్నగారిని దర్శించుకుని వచ్చాను. మీ ఇంటికి వస్తామండి అన్న నాన్న గారి మాటలు జ్ఞప్తికి వస్తున్నాయి. నాన్నగారు ఆసుపత్రిలో ఉన్నప్పుడు జిన్నూరు వచ్చాక ఇంటి దగ్గర సపర్యలు చేసిన భక్తులందరికీ నా ప్రణామములు.

2017 వ సంవత్సరంలో సద్గురు శ్రీ నాన్నగారు రమణైక్యం చెందిన తరువాత, హృదయవాసియై మనందరికీ దిశానిర్దేశం చేస్తూనే ఉన్నారు. నాన్నగారి కుటుంబ సభ్యులు శుభ సంకల్పంతో, భక్తుల సేవానిరతితో జిన్నూరు నాన్న గారి మందిరం నిర్మాణం, రమణ క్షేత్రం లో అరుణగిరి ఏర్పడింది. అరుణాచలం లో నాన్నగారి ఆశ్రమంలో నాన్నగారి విగ్రహ ప్రతిష్ట జరిగింది. నాన్నగారి ఆశీస్సులతో పవిత్రమైన ఉత్సవాలన్నింటిని సన్నిహితంగా, కుటుంబ సమేతంగా, వీక్షించే సువర్ణావకాశం కలుగుతూనే ఉంది. నాన్నగారి తోనూ, వారి కుటుంబ సభ్యులతోనూ అనుబంధం అలా కొనసాగుతోంది. మాపై కన్నమ్మ గారు చూపించే వాత్సల్యం ప్రత్యేకమైనది. రమణ క్షేత్రంలో సజ్జన సాంగత్యం లభించడం, రమణ భక్తులు, నాన్నగారి శిష్యులతో సత్సంగాలలో నాన్నగారి నోటి నుండి జాలువారిన తేనెలొలికే పలుకులను స్పురణకు తెచ్చుకొని మననం చేసుకోవటం పరమ సంతోషకరమైన కార్యక్రమము.

నాన్నగారి ఆశీస్సులతో "శ్రీ నాన్న గీత" వ్రాసి నాన్నగారికి సమర్పించడమైది. ఇది రవీందర్ నాథ్ ఠాగూర్ గీతాంజలి లాగ ఉందండి. మీ రచనకు హృదయం ఉంది అని నాన్నగారు ప్రశంసించడం ఆనందం కలిగించింది. అర్హతకు మించిన ప్రశంసలు అడపాదడపా లభిస్తూనే ఉన్నాయి. హృదయం అంటే అర్థం తెలియని నా చేత నాన్నగారు వ్రాయించుకున్నారు. ఇది జ్ఞాన ఫలంలో ముద్రించడమైనది. Ref: Jnana Phalam Book

రూపబుద్ధికి, నామబుద్ధికి మమేకమైన నేను నాన్నగారి రూపం కనుమరుగైనప్పుడు అందరిలాగే ఎంతో ఆవేదన చెందాను. నా శరీరం మరణించినా నా భక్తుల హృదయాలలో నేను జీవించే ఉంటాను అని నాన్నగారు పలికిన మాటలు జ్ఞప్తికి వస్తున్నాయి. హృదయవాసిగా ఉన్నారనే అనుభవం కలిగింది. అంతర్ముఖమైతే, నిజమైన శాంతి లభిస్తుందని. పరిస్థితులు అనుకూలించినా, ప్రతికూలించినా ప్రారబ్ధాన్ని పాయసం తాగినట్లు ఇష్టంగా అనుభవించాలని, సంఘటనలతో తాదాప్యం వల్ల సుఖం వస్తుందని, మనిషి జన్మ ఎత్తి భక్తి లేకుండా ఉండటం కంటే పశు జన్మ ఎత్తి భక్తి కలిగి ఉండటం మంచిదని ఇలాంటి సరళమైన బోధ మన స్థాయికి దిగి వచ్చి మనకి అందించారు.

నాన్నగారిని చూసినప్పుడు గౌతమ బుద్ధుని ప్రశాంత చిత్తం, ఆదిశంకరుని జ్ఞాన వైభవం రమణుని నిత్యానంద స్వరూపం, రామకృష్ణుని భక్తియోగం గోచరిస్తుంది. విచారణ మార్గం, శరణాగతి మార్గం వంటి విస్పష్టమైన మార్గాన్ని మన అందరికీ చూపించిన సద్గురువు నాన్నగారికి మనం సర్వదా కృతజ్ఞులము. నాన్నగారు అనే పిలుపుకే బాధ్యతలన్నీ భుజాలపైన మోసిన ఆ బంధం గుర్తుకువస్తోంది. కోరికలు దుఃఖ హేతువు అనే మాటలు జ్ఞప్తికి వస్తున్నాయి. పుట్టెడు దుఃఖం కొంగున కట్టుకొని చెంతకు వచ్చిన శిష్యుల మనోవేదనను ఒక్క చూపుతోనే తొలగించిన ఆ దృశ్యాలు గుర్తుకొస్తున్నాయి.

నీ జీవితమంతా హృదయాన్ని కేంద్రంగా పెట్టుకుని జ్ఞానబోధ చేసావు. ఎంత సహజత్వంతో కూడిన బోధ. అందుకే మా అందరి హృదయాలను కోవెలగా చేసి హృదయ వాసిగా నిలిచావు. ఈ తేలిక ప్రపంచంలో అశ్వవేగంతో పరుగిడి మా మనస్సులు అలసి పోయినాయి. గురుదేవా! ఎటు నుండి ఎటు పరుగులు పెట్టినా ఎండమావులే కానీ నీళ్ళు లేవాయే. అలసటతో మా గొంతులు ఎండిపోతున్నాయి. మా దాహార్తిని తీర్చి ప్రేమాభిమానాలు ముఖతహాః పంచగా మా చెంతకు మరలా వస్తావు కదూ!

Sunday, November 22, 2020

All is decreed by God

In 'Karthuraagyayaa prapyate phalam' (the first line of Upadeshasaara), Karta implies Ishwara and not our ego. The meaning of the word Ishwara is ruler ie one who rules our lives. Who has to take birth in which family, how long should a particular body be alive and when should it expire - all this is decreed by God. If you are born in a particular family in Tadinada, it is not due to your intellect. It is God's decree. Power and Strength belong to God. Your ego is powerless. Everything happens according to Ishwara's plan and design. Sometimes the work done may yield result without much effort whereas sometimes the work done may not yield result despite the tremendous effort. Why it happens so is beyond your reach. Therefore stop worrying. Ishwara is not a fool. He drives me, you, all the five elements and this entire creation according to His plan and design systematically. Therefore if you do good, forget it, else it will foster the mind. God knows when (which birth) and where to gift you with the result of your good deed. Remember that there is God, there is Ishwara.

Source5-2-2008 Tadinada

Do actions without expectations

One of the devotees asked Nannagaru - "You are saying that silence is gold, how can we reach the silence and receive that gold?"

Sri Nannagaru was in silence for a few minutes.

Then he addressed the question - "You don't have the right to Eternal Knowledge(jnana). To reach the state where you can understand jnana, you have to do work/actions(karma) without ego. Your actions should be without expectation from others and filled with devotion. The Guru's grace is needed to understand this Eternal knowledge (jnana)".

Sunday, November 15, 2020

"Guru's grace alone exists" - (By Venamma Garu)

I was born in Jinnuru. I used to study in the school near his house. I would go every day, in the intermission, to their house to drink water from the pot that they had kept in the verandah. I had no idea then that this very house would become my sacred pilgrimage in the years to come. I have no memories of seeing him around the house then. When my paternal aunt told me about Nannagaru, I asked, “Who is it? Is it Rajayamma’s son?” Little did I know that he would be the charioteer of my life!

My sister-in-law took me to Savitri mammagaru’s house. That is where I had the good fortune of meeting Nannagaru for the first time. While I was still at the threshold of the house, Nannagaru said, “Come Venamma!” That day I did not find it special. But now, 30 years later, my heart swells in happiness that God himself called my name. For a few days after that, I used to have a strong urge to have his darshan daily. Unable to bear the parting, I asked Nannagaru if I could stay in Jinnuru, my home town. But Nannagaru said no and that he would be coming to Hyderabad regularly. That year he came to Hyderabad 4 to 5 times. I enjoyed his holy company so much that when I walked by the water tank near his house, I would speak out with great jealousy, “oh! Water tank! How lucky you are. He walks by your side every day and sees you every day!” In those days, we stayed in Karnataka. I used to attend Satsang there. I used to point to the clouds there and tell everybody, “Look at these clouds. If there is something anyone wants to convey to Nannagaru, you can tell them. They are going that way!”This is not imagination or flowery words. I really felt so. To this day, I have no idea why I have so much love for him. He alone should know.

In Karnataka, a very famous Swamiji used to come to our house. He said he would teach us meditation. He taught us for 45 minutes. He played the flute as long as we meditated. He played really well. He asked later, what I felt during the meditation time. I said, I like Bhagavan, and so my mind was full of thoughts related to him. He said meditation was the only means for jnana. He also said that Buddha attained liberation through dhyana alone. “How is that Swamiji? If the jiva who is supposed to travel through births or attain liberation is put under watch, it will be obvious in this very second that he does not exist! Buddha gave scope to watch also!” I said. He did not like what I said. He said that Bhagavan is ‘Not at all a Maharshi’. I felt no reaction to his statement. I narrated all this to Lakshmi. Lakshmi told about this incident to Nannagaru. Nannagaru scolded me and said that it was unnecessary for me to debate with them. Later, when I went to Jinnuru, Nannagaru asked me how I felt when the Swamiji said ‘Not at all a Maharshi’. I said that I felt nothing. Elaborating further I said, “What will he gain if somebody says something good about him and what will he lose if somebody said he was not a Maharshi.” I am narrating this to highlight how Nannagaru teaches us. Nannagaru said to me, “You think of Bhagavan as God. Hence it seems natural for you to say that he neither gets nor loses anything when somebody says he is not a Maharshi. Now I ask you, what is it that you gain or lose when somebody says something like that to you?” I answered that I lose nothing. “If you can stay like that, no sorrow will touch you even if the whole creation were against you!” he said. Is it possible to forget these words even in births to come? If he said something with personal reference, it just has to get rooted firmly! For all thousands of his devotees, each one feels Nannagaru is his nearest and dearest. It is like that! That’s all there is to say!

I used to go to Ramakrishna math regularly. But after meeting Nannagaru, for almost a year, I could not go because of one or another reason. After a long time, I got to know that math Swamiji was unwell and was hospitalized. He used to care for me. So, I went to visit him at the hospital. He said that I had left Thakur. I did not agree. I told him that I liked Bhagavan’s subject and that I was going to Nannagaru’s discourses. He said that it was ok. He was worried that I had left the path of God totally. He added, “They say that ego, world and God are illusions. Don’t you find that difficult?” “Not at all! In fact, it was these very words that attracted me.” I said. He was very happy. Lakshmi narrated all this to Nannagaru. Nannagaru used to encourage us by saying, “You spoke well. Even the Swamiji would not have understood that!” Not that the Swamiji did not know. It was a way of encouraging us. Nannagaru is slowly pulling all of us towards the ocean of peace and bliss like a calf is drawn along the way by showing it bundled green grass fodder.

In Karnataka, there used to be a very rich MP(Member of the Parliament). He was a great devotee of Lord Shiva. He used to spend crores of rupees on yajnas. He was my brother’s friend. Once, he performed a yajna which was not attempted by anyone in recent times. It is said that the last mention was that of the king Bhoja Raja. He mentioned this and said that only he had performed such a yajna after Bhoja raja. I said, “What is great about it? Lord Shiva himself gave you the devotion, the money and the desire to perform this yajna and got it done by you. That’s all.” He was surprised and asked me who my Guru was. In those days I would go on and on if the name Nannagaru was mentioned, like a possessed person. So, I told him about Nannagaru and Bhagavan’s subject and how he was trying to take us to the sorrowless state for 15 minutes. He said that he was interested in visiting such a Guru. He continued, “You are saying that the Lord himself has done everything! Is there nothing that I have done then?” I answered him that the fruit of all these yajnas is the darshan of my Guru and that because he had performed all these pious deeds, that he had the chance of my Guru’s darshan. Everyone, there was stunned by my words. He then said to me, “All right! Then what is it that you have done to get that good fortune of his darshan?” “I have not done anything in this birth. It is only due to the good deeds that I must have done over many previous births.” I answered. How much ever I look for one, I am not able to pinpoint any reason for this love I have for Nannagaru. What have I done for him? I keep thinking. There is nothing I have done. He has not looked for any return from any of us to shower his grace. Nannagaru has taught this subject to all of us till it is well digested and has become our very blood. I cannot write in words if I have to tell my relation with him. Even if I were to attempt to write, it would be like a drop in an ocean.

For a period of time, I felt very sad that I am unable to make any effort to become intimate to God. But I used to love the preachings of Sri Nannagaru. Whenever I heard such preachings( that touched my Heart) I used to experience boundless happiness. Once in one of the speeches, Sri Nannagaru said: "If I do not think of you, you cannot even think of me." During that period of time, I thought of Sri Nannagaru almost throughout the day. I then felt: " What else do I require if Nannagaru is thinking of me for so many times?" Why should I feel sad that I am unable to make any effort to attain GOD? Isn't it he, who does everything? Is there anything which I can do on my own? " On thinking thus, I lost my inferiority complex (of unable to make any spiritual effort). I always felt that all my flaws will be washed away in His flood of Grace.

Even now, I do not have any desire for liberation. Once I asked Nannagaru, “Not once did I get a thought that I should attain liberation, Nannagaru!” He said, “You need not desire. You just have to deserve it!” So, I always feel that his words and his smile are enough for me. We can feel contentment and closeness just by looking at that smile.

Once, after attending a discourse at Chinchinada, I was returning by walk. Nannagaru’s car stopped by and I got in. He asked me what I liked most about the speech. I answered, “If you can keep your focus on that which exists, then you need not do sadhana (spiritual practice) to get rid of that which doesn’t exist. It will disappear by itself. I liked this point.” Nannagaru was seated in the front seat. He turned all the way to face me sitting in the back seat and said, “You liked that! If one gets used to it, it is a very easy method. You can call it Sukha Margam (the easy path) if wish to.” Whenever I hear or think about anything pertaining to the Self, I remember this term easy path.

Once, in Arunachalam, we were all seated on the terrace around Nannagaru. I was supposed to leave for Hyderabad the next day on an important job. I was saddened and had tears in my eyes. I was sitting behind Nannagaru’s chair and sobbing quietly. Suddenly Nannagaru said, “Venamma! This hill looks like a pile of rocks. But my Guru likes it. So, I am learning to like it too. ”To teach that to make his wish as my wish, he has to come down so much, I thought? (Nannagaru just to solace Venamma Garu had said this, he very well knows Arunachala is embodiment of Grace). Every time I remember this anecdote, I get a touch of grace from the heart within, even now.

During the times of enjoying the bliss of his holy company, I used to narrate to Lakshmi how much I like to be in Nannagaru’s presence. Lakshmi said, “Like the presence of the Nannagaru in the thoughtless state of your heart and then tell me that you like to be his presence! The like that you are talking about now, is not real!” I was shocked. There was a huge struggle within for 15 days. Then I understood. Whatever we do use the mind is not the ultimate state. From then on I used just watch my mind. I enjoyed watching the mind for a long time. I realized that my mind was full of thoughts related to doubt. Unable to bear this, I wrote this on a piece of paper and handed it over to Nannagaru. “I seem to like the path of surrender. But if there are strong and repetitive thoughts of the same kind, then it means there is no surrender. My mind is eating me up. You alone have to show me a way out of this!” I wrote. His answer was another turning point in my life. He said, “If your thoughts (prarabdha) are like a tornado, then the Guru does what Eeswara(God) cannot do. They are coming because, He brings them up, shows them and removes them. Shows and removes… shows and removes. If in your destiny you have to lose your head, he will see to it that only the turban is lost. Your debt is being cleared by the Guru. This is grace. If you identify his grace, you will experience grace instead of your prarabdha (destiny). You must not leave the path of surrender. All you need to do is to identify the guru’s grace.” After that day, I felt that a clear cut direction for leading the rest of my life had been laid down.

Once, I went with Nannagaru to Vizag for some function. As there was a lot of time for it to start, Nannagaru was asked to take rest in a devotee’s house nearby. There he said, “You people say that the Guru loves the devotees. In truth, he loves because he cannot stay without loving”. After this, we attended another function in some other devotee’s house. I was sitting away from him. The devotees there served paakam gaarelu (doughnut-like snack dipped in sugar syrup). Nannagaru called me and asked me, with a beautiful smile on his face, “Venamma! What is this?” In an earlier speech, Nannagaru had said that the Bhagavadgita is like a plain gaare (doughnut) and the Bhagavatam was like paakam gaare (doughnut dipped in sugar syrup). So, I replied that it was Bhagavatam.

Whenever I remember his gaze, I feel like he is exerting force on my mind and is pushing it towards the heart. We worship Rama and Krishna as Gods believing what somebody has written years ago. We ask them to fulfil our desires. But Nannagaru is taking us to a desireless state. He filled the mind that was full of desires with his presence and totally erased the very desire to desire something. I sometimes wonder…. Have I really seen Nannagaru? Did he really call me Venamma? I get such thoughts often in fact. I guess he wants to prove all this is indeed real. Thoughts and memories related to him bring so much bliss and thrill, as though telling me, “Look! All this is real!” Sometimes, when I wish to offer my gratitude to him, I wonder to what all and how many incidents it is that I can thank him?

Nannagaru’s words- “I like all of you. Because it is I alone who is in all of you.”

Friday, November 13, 2020

"ఉన్నది గురువు అనుగ్రహం మాత్రమే" - (By వేణమ్మగారు)

జిన్నూరు లో పుట్టాను. నాన్నగారి ఇంటి పక్కనున్న స్కూల్లో చదువుతున్నప్పుడు ఇంటర్వెల్ లో నాన్నగారి ఇంటి అరుగుమీద పెట్టిన కుండలో నీళ్ళు తాగినప్పుడు "ఈ ఇల్లు నాకు పుణ్యక్షేత్రం అవుతుందని తెలియదు". ఆ రోజుల్లో నాన్నగారిని ఎప్పుడూ చూశానో గుర్తులేదు. మా మేనత్త (నాన్నగారి లో సాక్షాత్తు భగవంతుడిని చూశారు) నాతో నాన్నగారి గురించి చెపుతున్నప్పుడు నేను అడిగాను "ఎవరు అత్తయ్యా నాన్నగారంటే! రాజాయమ్మ గారి అబ్బాయా?" అని. ఆయనే నా జీవితానికి సారథ్యం వహిస్తారని అప్పుడు నాకు ఏమి తెలుసు!

మొదటిసారి మా వదిన సావిత్రి మామ్మగారి ఇంటికి తీసుకువెళ్ళింది. గుమ్మంలో ఉండగానే "రా వేణమ్మ!" అన్నారు నాన్న. ఆ రోజు నాకు ఏమీ తెలియలేదు. 30 సంవత్సరాల తర్వాత ఆ మాట గుర్తొస్తే "భగవంతుడు నన్ను పిలిచాడు" అని గుండె పొంగి పోతుంది. కొద్దిరోజుల తరువాత నాన్నగారిని రోజూ చూడాలని ఉండేది. అది భరించలేక రెండు సంవత్సరాలు జిన్నూరులో ఉండాలని అనిపించి నాన్నగారిని అడిగాను. వద్దు నేను హైదరాబాదు వస్తాను అన్నారు. ఆ సంవత్సరం 4,5 సార్లు హైదరాబాద్ వచ్చారు. ఆయన సన్నిధి ఎంత ఇష్టమంటే చెరువు గట్టు మీద నడుస్తూ "ఆ చెరువు ని ఎంత అదృష్టవంతురాలివి? రోజూ నాన్నగారు నిన్ను చూస్తున్నారు!" అని ఆ చెరువు మీద అసూయపడే దాన్ని. ఆ రోజుల్లోనే కొద్దికాలం కర్ణాటక లో ఉన్నాను. అక్కడ సత్సంగంలో పాల్గొనేవారికి మేఘాలని చూపించి, మీరు నాన్నగారికి ఏమైనా చెప్పాలంటే చెప్పుకోండి మేఘాలు అటే వెళుతున్నాయి అనేదాన్ని. ఇది కల్పించడం కాదు అలా అనుభవించే దాన్ని. ఇప్పటికీ నాన్నగారంటే ఇంత ఇష్టము ఎందుకు ఉంది అంటే దానికి కారణం తెలియదు. ఎందుకు ఆయన ఫోల్డ్ లోకి వచ్చానో ఆయనకే తెలియాలి.

కర్ణాటకలో మా ఇంటికి ఒక బాగా పేరు ఉన్న స్వామి వచ్చారు. ధ్యానం నేర్పిస్తాను అన్నారు. 45 నిమిషాలు నేర్పించారు. ధ్యానం చేస్తున్నంత సేపు ఆయన మురళి ఊదారు. చాలా బాగా ఊదారు. తరువాత ధ్యానంలో ఏమనిపించింది? అని అడిగారు. నాకు భగవాన్ అంటే ఇష్టం ఆయనకు సంబంధించిన తలంపులు వచ్చాయి అన్నాను. ధ్యానం వల్ల మాత్రమే తరించాలి అన్నారు. బుద్ధుడు ధ్యానంలోనే తరించాడు అని చెప్పారు. అదేంటి స్వామి! ఏ జీవుడు అయితే పునర్జన్మల కి ప్రయాణం చేస్తున్నాడో వాడిని వాచ్ చేసి చూడు, వాడు ఇప్పుడే లేడని తెలుస్తుంది అని బుద్ధుడు వాచింగ్ కి పెద్దపీట వేశాడు కదా స్వామీ! అన్నాను. నేను చెప్పింది ఆయనకి నచ్చలేదు. భగవాన్ ను "Not at all Maharshi" అన్నారు. నాకు ఏమీ అనిపించలేదు. ఇదంతా లక్ష్మి కి చెప్పాను. లక్ష్మి నాన్నగారితో చెప్పారు. నాన్న గారు నన్ను చాలా తిట్టారు. వాళ్ళతో నీకు వాదన ఎందుకు అని కోప్పడ్డారు. తరువాత ఒక రోజు జిన్నూరు వెళ్ళాను. నాన్నగారు భగవాన్ ని Not at all Maharishi అంటే నీకు ఏమనిపించింది? అని అడిగారు. ఏమి అనిపించలేదు అన్నాను. ఆయన భగవాన్ ని పొగిడితే భగవాన్ కి ఏం వస్తుంది? Not at all Maharishi అంటే ఏం పోతుంది? అని అనిపించింది నాన్నగారూ అన్నాను. ఆయన టీచింగ్ ఎలా ఉంటుందో చెబుతున్నాను. భగవాన్ ని నువ్వు దేవుడు అనుకుంటున్నావు కాబట్టి ఆయనకు ఏం వస్తుంది? ఏం పోతుంది? అని అనుకుంటున్నావు. అలాగే నిన్ను ఎవరైనా ఏమైనా అంటే నీకు ఏమి పోతుంది అని అడిగారు. ఏమి పోదు నాన్నగారూ అన్నాను. అలా నీవు ఉంటే! ఈ సృష్టి అంతా కలిసినా నిన్ను ఏమి చేయలేదు అన్నారు. ఎన్ని జన్మలెత్తినా ఈమాట మరచిపోగలమా? ఆయన ఏ మాట Personal గా చెప్పినా అది నాటుకు పోవాల్సిందే. ఎన్ని వేల మంది కైనా సరే ఎవరికి వారికే "నాన్నగారు నా వారే" అనిపిస్తుంది. అది అంతే.

నేను మొదట్లో రామకృష్ణ మఠానికి వెళ్ళేదాన్ని. నాన్నగారి దగ్గరకు వచ్చిన తరువాత, ఇంచుమించు ఒక సంవత్సర కాలం పాటు మఠానికి వెళ్ళడానికి ప్రయత్నించాను కానీ, ఏదో ఒక అడ్డంకి వలన వెళ్ళలేకపోయేదాన్ని. చాలా కాలం తర్వాత రామకృష్ణ మఠం స్వామి హాస్పటల్ లో ఉన్నారని తెలిసి వెళ్ళాను. ఆయన నన్ను చాలా బాగా చూసేవారు. ఆయన నువ్వు ఠాకూర్ ని వదిలేశావు అన్నారు. నేను ఒప్పుకోలేదు. నేను భగవాన్ సబ్జెక్ట్ కి ఎట్రాక్ట్ అయ్యాను, అక్కడికి వెళుతున్నాను అన్నాను. ఆయన పోనీలే అన్ని (అన్నీ)మానేసావు అనుకున్నాను. కానీ భగవాన్ జగత్తు, జీవుడు, ఈశ్వరుడు కూడా లేడు అంటారు కదా? అది నీకు కష్టంగా లేదా? అని అడిగారు. లేదు స్వామీ, ఆ మాటే నన్ను ఆకర్షించింది అన్నాను. ఆయన కూడా సంతోషించారు. ఇదంతా లక్ష్మీ నాన్నగారికి చెప్పారు. నాన్నగారు ఎలా ఎంకరేజ్ చేసేవారు అంటే, చాలా బాగా చెప్పావు అది ఆ స్వామికి కూడా అర్థమై ఉండదు అన్నారు. స్వామీజీకి తెలియదని కాదు. నాన్నగారు ప్రతి ఒక్కరిని అలా పచ్చ గడ్డి చూపి దూడను లాక్కుని వెళ్ళినట్టు, ఆ సుఖ సముద్రంలోకి, శాంతి సముద్రంలోకి మనల్ని అందరని లాక్కెళ్ళారు.

కర్ణాటకలో బాగా ధనవంతుడు ఒక ఎంపీ గారు ఉన్నారు. ఆయన చాలా శివ భక్తుడు ఎన్నో కోట్లు ఖర్చు పెట్టి యజ్ఞాలు, యాగాలు చేశారు. ఆయన మా అన్నయ్యకి ఫ్రెండ్. ఆయన ఒకసారి ఎవరూ చేయలేని యజ్ఞం చేశాను. ఎప్పుడో భోజరాజు చేశాడు. తరువాత నేనే చేశాను అని చెప్తున్నారు. అదేముందండి! ఆ శివుడు ఇదంతా చేయించుకోవడానికి మీకు ధనం ఇచ్చాడు, చేసే బుద్ధిని ఇచ్చాడు, చేయించుకున్నాడు అంతే కదా! అన్నాను. నీ గురువు ఎవరమ్మా? అన్నారు నాకు ఆ రోజుల్లో నాన్నగారు అంటే చాలు పూనకం వచ్చేసేది. ఒక పదిహేను నిమిషాలు నాన్నగారు తన శిష్యులు అందరనీ దుఃఖం లేని స్థితికి తీసుకెళ్ళడానికి చేస్తున్నదంతా చెప్పాను. అప్పుడు ఆయన నేను మీ గురువుగారి దర్శనం చేసుకుంటాను అని, నువ్వు అంతా శివుడే చేశాడు అంటున్నావు కదా! నేను చేసింది ఏమీ లేదా అని అడిగారు. నేను వెంటనే అవి అన్నీ చేశారు కనుకనే మా గురువుగారిని దర్శించుకుంటున్నారు కదా! ఆ యజ్ఞఫలమే ఇది అన్నాను. అక్కడ ఉన్న వారంతా ఆశ్చర్యులయిపోయారు. మరి నువ్వు ఏం చేసావని ఆయన నీకు దొరికారు? అని అడిగారు. ఇప్పుడు నేను ఏమీ చేయలేదు. ఎన్నో జన్మలలో చేసిన పుణ్యము వలనే నాకు మా గురువు గారు లభించారు అన్నాను. నాన్నగారు అంటే అంత ఇష్టం కలగడానికి ఎంత వెతికినా నాకు కారణం కనబడదు. ఆయన కోసమని నేను చేసినది ఏమిటని ఎన్నోసార్లు వెతుకుతూ ఉంటాను. ఇప్పటికీ నేను చేసిందేమీ కనబడటంలేదు. ఆయన అనుగ్రహానికి పాత్రులం అవటానికి ఆయన ఎవరి నుండైనా ఏదైనా కావాలనుకున్న దాఖలాలు లేవు. నాన్నగారు సబ్జెక్ట్ ను వేలాది మంది భక్తుల రక్తంలో జీర్ణం చేశారు. ఆయనతో నాకున్న అనుబంధం గురించి నేను వ్రాయలేను. ఎందుకంటే, ఆయన గురించి మనం వ్రాయాలనుకున్నా, అది సముద్రంలో నీటిబొట్టు లా అవుతుంది.

నాకు ఇప్పటికి కూడా జ్ఞానం కావాలి, మోక్షం కావాలి లాంటి కోరిక ఉండదు. ఒకసారి నాన్నగారిని ఎప్పుడూ ఒక్కసారైనా మోక్షం కావాలి అని అనిపించదు నాన్నగారూ! అని అడిగాను. దానికి నాన్నగారు Derserve అవ్వు చాలు. Desire అక్కరలేదు అన్నారు. అందుకే నాకు ఎప్పుడూ నాన్నగారి మాట, ఆయన నవ్వు చాలు అనిపిస్తుంది. అంత తృప్తి, అంత ఆత్మీయత, మనకి ఏం కావాలన్నా ఆయన నవ్వు లో చూసుకోవచ్చు.

ఒకసారి చించినాడ ప్రవచనం ముగిసిన తరువాత నేను నడుచుకొంటూ వెళ్తున్నాను. నాన్నగారు కారుని నా పక్కనే ఆపి నన్ను ఎక్కించుకున్నారు. ఈరోజు మీటింగ్ లో నీకు ఏమి నచ్చింది? అని అడిగారు. “ఎప్పుడూ ఉన్న దాని దృష్టి లో ఉంటే, లేని దాన్ని నువ్వు సాధన చేసి తీసుకోనక్కరలేదు. వాటి అంతట అవే పోతాయి” అని చెప్పారు కదా! అది నాకు నచ్చింది నాన్నగారూ అన్నాను. ముందు సీట్ లో కూర్చున్న ఆయన, వెంటనే వెనుక సీట్ లో కూర్చున్న నా వైపుకు తిరిగి నీకు అది నచ్చిందా! అది అలవాటయితే తేలికైన మార్గం. కావాలంటే నువ్వు దానికి "సుఖ మార్గం" అని పేరు పెట్టుకో అన్నారు. మన స్వరూపం గురించి ఏ మాట విన్నా, ఆలోచించినా ఒక సుఖమార్గం అనే మాట గుర్తుకొస్తుంది.

ఒకసారి అరుణాచలంలో, ఆంధ్ర ఆశ్రమం మేడపైన అందరూ కూర్చున్నాము. ఆరోజు నేను హైదరాబాద్ వెళ్ళవలసి వచ్చింది. అసలు ఇష్టం లేదు ఏడుపు వచ్చేస్తోంది. నాన్నగారి కుర్చీ వెనక కూర్చుని ఏడుస్తున్నాను. సడన్ గా నాన్నగారు వేణమ్మా! ఈ కొండ రాళ్ళ గుట్ట లాగే కనిపిస్తుంది. కానీ నా గురువుకి ఇష్టం కనుక నేను హితవు చేసుకుంటున్నాను అన్నారు. ఆయన ఇష్టం నా ఇష్టంగా నేను చేసుకోవాలని చెప్పటం కోసం ఇంత దిగి రావాలా! (ఇది కేవలం వేణమ్మ గారి మనస్సును చాలార్చటానికి అన్నారు, నాన్నగారికి తెలుసు అరుణాచలేస్వరులు దయ సముద్రులు అని) అని ఇప్పటికీ తలుచుకుంటే చాలు ఆయన అనుగ్రహం టచ్ చేస్తూ ఉంటుంది.

ఆయన సన్నిధిని అనుభవిస్తున్న రోజులలో లక్ష్మి తో నాన్నగారు అంటే ఎంత ఇష్టమో చెబుతూ ఉండేదాన్ని. ఆవిడ అన్నారు "తలంపులు లేని స్థితిలో మీ హృదయంలో ఉన్న నాన్నగారిని ఇష్టపడి అప్పుడు ఇష్టం ఉంది అని చెప్పండి". ఇప్పుడు మీరు అంటున్న ఇష్టం నిజం కాదు అన్నారు. అది నా జీవితంలో పెద్ద షాక్. ఒక 15 రోజులు చాలా నలిగిపోయాను. అప్పుడు అర్థం అయింది. మనసుతో ఏది చేసినా అది అల్టిమేట్ కాదు అని. అప్పటి నుండి మనస్సును గమనించడం మొదలయ్యింది. చాలాకాలం గమనించటాన్ని ఎంజాయ్ చేశాను, అక్కడ మనసుకి ఎప్పుడూ అన్నీ అనుమానాలే! ఇక భరించలేక నాన్నగారికి చీటీ రాసి ఇచ్చాను. నాకు శరణాగతి అంటే కొంచెం ఇష్టం వస్తుంది. కానీ ఏ తలంపు బలంగా వచ్చినా శరణాగతి ఉంటే తలంపులు రావు కదా అని, నా మనసు నన్ను తినేస్తుంది నాన్నగారూ! మీరు నాకు ఏదో దారి చూపించాలి అని రాసి ఇచ్చాను. అప్పుడు ఆయన చెప్పింది నాకు మరో మలుపు. నాన్నగారు ఏమి అన్నారంటే "నీకు తలంపులు (ప్రారబ్దం) సుడిగాలిలా ఉన్నాయి అనుకో, ఈశ్వరుడు కూడా చేయలేని పని గురువు చేస్తాడు. అవి ఎందుకు వస్తున్నాయంటే గురువు నీకు చూపించి తీసేస్తున్నాడు. చూపిస్తాడు, తీసేస్తాడు, చూపిస్తాడు, తీసేస్తాడు. నీ తల పోయే ప్రారబ్దం ఉన్నప్పుడు నీ తలపాగా పోయేలా చేస్తాడు. నీ అప్పు మీ గురువు తీరుస్తున్నాడు. ఇదంతా ఏమిటంటే ఆయన అనుగ్రహం. ఆయన అనుగ్రహం నీకు తెలుసు అనుకో, ఈ ప్రారబ్ధాన్ని అనుభవించేవాడు అనుగ్రహాన్ని అనుభవిస్తూ ఉంటాడు. అప్పుడు మీ సుడిగాలి ఎలా వచ్చిందో అలా పోతుంది. నువ్వు మాత్రం శరణాగతిని వదలకు. నువ్వు చెయ్యవలసిందల్లా "నీ గురువు అనుగ్రహాన్ని గుర్తించు చాలు". అన్నారు. ఆ రోజు తర్వాత నా శేష జీవితాన్ని ఎలా జీవించాలో ఒక దిశానిర్దేశం చేసినట్టయింది.

ఒకసారి ఒక కార్యక్రమం నిమిత్తం వైజాగ్ లో నాన్నగారితో పాటు ఒకరి ఇంటికి వెళ్ళాము. అక్కడ కాసేపు కూర్చుని ఇంకా సమయం ఉంది కదా అని, ఆ ఇంటి ఎదురుగా ఉన్నవారి ఇంటికి, నాన్నగారు మమ్మల్ని వీరు మన భక్తులే అని చెప్పి తీసుకువెళ్ళారు. ఆ ఇంట్లో వారందరూ నాన్నగారిని చూసి చాలా ఆనందపడ్డారు. గురువు ప్రేమిస్తాడు, ప్రేమిస్తాడు అంటారు! గురువు ప్రేమించటం కాదు. ప్రేమించకుండా ఉండలేక ప్రేమిస్తాడు అన్నారు నాన్నగారు అప్పుడు . మరల అక్కడనుండి మా బంధువుల ఇంట్లో ఏదో కార్యక్రమం ఉందని నాన్న గారితో కలిసి వారి ఇంటికి వెళ్ళాము. అక్కడ అందరూ కూర్చుని ఉన్నారు. నేను నాన్న గారికి దూరంగా కూర్చున్నాను. వారు నాన్నగారికి పాకం గారెలు పెట్టారు. ఒక గారె తీసి నాన్నగారు చేత్తో పట్టుకుని ఎంతో అందంగా నవ్వుతూ, వేణమ్మా ఇది ఏమిటి? అన్నారు. అంతకు ముందు ప్రవచనంలో మామూలు గారె భగవద్గీత అయితే, పాకం గారి భాగవతం అన్నారు నాన్నగారు. అందువలన పాకం గారి చూపించగానే భాగవతం నాన్నగారూ అన్నాను.

నాన్నగారు చూపు ఇప్పటికీ గుర్తొచ్చినప్పుడల్లా ఆయన నా మనసు పై ఉరిది గా ఉండి ఈ మనస్సుని హృదయంలోకి తీసుకెళుతున్నారు అనిపిస్తుంది. ఎవరో రాశారు అని ఎవరో చెప్పారు అని అవన్నీ విని మనం రాముడిని, కృష్ణుడిని దేవుళ్ళని పూజిస్తున్నాం. వారికి మన కోర్కెలు చెప్పుకుని తీర్చమని అడుగుతున్నాం. కానీ నాన్నగారు కోరిక లేని చోటికి తీసుకెళ్తున్నారు. కోరికలతో నిండిన మనసులలో ఆయన నిండిపోయి, కోరుకోవాలి అన్న బుద్ధినే తీసేశారు.

నాకు ఇప్పటికీ చాలా సార్లు అనిపిస్తూ ఉంటుంది. నేను నిజంగా నాన్నగారిని చూశానా? ఆయనతో మాట్లాడే నా? ఆయన నన్ను వేణమ్మా అని పిలిచారా? ఇలాంటి తలంపులు ఎన్నో సార్లు వస్తాయి. ఇవన్నీ నిజమే అని ప్రూవ్ చేయాలనుకుంటున్నారో ఏమో! అందుకే ఆయన తలంపు, ఆయన జ్ఞాపకం, ఇంత ఆనందాన్ని ఇస్తూ, ఇంత పులకింతనిస్తూ "అర్థమయిందా? ఇదంతా నిజమే" అని చెప్తున్నారు. నాన్నగారికి కృతజ్ఞతలు చెప్పుకుందాం అంటే దేనికని చెప్తావు? ఎన్నింటికి అని చెప్తావు? అంటుంది మనసు.

నాన్నగారి మాట:
"మీరందరూ అంటే నాకు చాలా ఇష్టం! ఎందుకంటే, మీ అందరిలోనూ నేనే ఉన్నాను కనుక!"


Sunday, November 8, 2020

Niryana is different from Nirvana

Niryana is different from Nirvana. Niryana refers to death whereas Nirvana refers to liberation. The goal of man's life is Nirvana and not Niryana. God's nature is liberation whereas our nature is ego. So without realizing God, liberation cannot be attained. Buddha is said to have attained the Nirvana state ie He secured liberation. The only goal of this life is Nirvana ie liberation. 

Video Link: 
Source: 5-2-2008 Tadinada

Inside a Guru’s heart all devotees are equal


A devotee by name Bujji (nickname by which all devotees address him) is one of the attendants of Sri Nannagaru. He records his speeches, makes cassettes, CDs etc.

He posed a question to Nannagaru - "How can all devotees be equal to the Guru?"

Sri Nannagaru said - "Externally it might appear that all devotees are not equal, but inside a Guru's heart all the devotees are equal".

The gathered crowd was filled with happiness. All of the devotees expressed joy by applause.

Saturday, November 7, 2020

"Guru's debt is unrepayable" - (By Mohana Garu)

In Chinchinada, a devotee was feeling very sorrowful. Nannagaru asked her the reason for her sorrow. “I have been chanting Sri Vishnusahasranama for the last 35 years. I have the desire that the Pushpaka Vimana (A plane sent from Vaikuntha, the abode of Lord Vishnu) should come and take me like it did for Tukaram (great Maharashtrian saint). Some devotees told me that the ego, world and God are all creations of the mind. Now, would that mean that the Pushpaka Vimana will not come to take me?” she said. Nannagaru told her, “Who told you that the Pushpaka Vimana will not come? You just continue chanting Vishnu Sahasranama. The Pushpaka Vimana will come for you. I am assuring you. It will come. Just believe in what I told you.” The lady, who came with a heart full of sorrow, went back smiling. After she left, Nannagaru turned towards the devotees and said, “Who told her that ego, world and God are created by the mind? Whoever did, do you have these words in your experience? Bhagavan could say that because it is in his experience. He spoke out of his own experience. You must speak only that which is in your experience. If you tell them what you yourself do not have the experience, you will end up confusing them. They will lose whatever devotion they have.”

My friend brought her granddaughter from America to India. The child was two years old. She had started developing some skin condition in America. The doctor there had expressed doubt about the skin condition. Worried by this, they brought the two-year-old with them. We all reprimanded her for bringing a two-year-old. When you cannot take care of her, you should not have brought her here, we told her. A month later, Nannagaru came here. He spoke to her and said, “You are taking very good care of your grand-daughter.” We cannot speak with that much care and love. We lost our minds and felt that this is indeed the way to speak to anyone. We cannot assure anything. So we do not take the responsibility either. Just because we do not take the responsibility upon ourselves, nothing stops. If these very words were spoken by someone else, we do not like them. They seem appropriate only when Nannagaru speaks those words. Because he has it in his experience, we like whatever he speaks.

Once, in Jinnuru, while sitting on the verandah, a devotee asked Nannagaru, “How can one express his gratitude and repay the Guru’s debt?” Nannagaru replied, “Whatever supreme state the guru is in, you also must achieve and stay like that. That is the way to repay the guru’s debt!” “The guru himself takes this ego and dissolves it in the self. Then who will be left to feel gratitude or repay the debt? And to whom will the debt be repaid?” I asked. Nannagaru replied, “Mohana! You have asked a practical question. Here is your answer. When the ego is dissolved in the self, then who will repay was your question. In practice that is what happens.”

Once, Vizag Ramesh Garu approached Nannagaru and said, “I have read the Bhavadgita from top to bottom, missed nothing, but I did not find the deep sleep state (in waking) reference of Bhagavan anywhere.” Nannagaru said, “Read the second chapter!” Ramesh Garu started reading- "Aatmanyova aatmanaha". Immediately Nannagaru asked him to stop there and said, “When you are able to abide as the Atma (self) and not Anya (different) from the Atma (self), it means that you are in deep sleep ( in waking) state. In Bhagavadgita, every letter denotes a different path. You need to have an extremely subtle intellect to understand this. Today I am telling you something important. A lot of great souls (mahatmas) have come on this earth and will do so in the future too. Whatever paths they may teach, whatever words they could use will be in the Bhagavadgita. It will be there with certainty.” I have not heard anyone speak these words with this kind of beauty and grandeur. From that day my respect of Bhagavadgita multiplied manifold.

Once, after a visit to Balighattam, we came to PSN Raju Garu’s house. It was only the three of us there. In those days there was not much of a crowd, so I used to speak freely with Nannagaru. He asked me, “Tell me Mohana! Where is Balighattam?”I did not answer. “Is it on the way to Narsipatnam?” he asked again. I did not answer anything. “Balighattam also is in the mind.” Saying so, he got up from his chair, stood next to me and continued, “The responsibility of this world is borne by God. You just throw yours too on him and everything will just clear away.” He always spoke with my problems in mind. Not just me; whenever he spoke to anyone, it was always with reference to their circumstances. He never left anyone behind.

Once, in Jinnuru, we were all sitting on the verandah of his home. He looked at me and said, “ Mohana! If you think you are born, you will not get liberation!” “I think I was born, and I know I will not get liberation. To be able to say that I am that which is not born, we need the Guru’s grace, isn’t it Nannagaru? We are able to get glimpses of that great state now and then, and it is obvious that it is not due to our sadhana (spiritual practice). Then why should we do sadhana (spiritual practice)at all?” I asked. “Because the mind cannot stay without doing something or the other. That is the reason why the wise tell us to do sadhana.” He said. “What I mean to say Nannagaru is that whatever experiences I have had, it is clear to me that it is beyond the mind’s involvement. The mind too seems to crave this state. Then it should be called the grace of God, and not sadhana. Isn’t it?” I said. “If one understands this, then the reason for his taking birth on this earth is fulfilled. Everything is God!” Saying so, he folded his hands in a Namaskaram and said that he would retire for the day as he was feeling sleepy. He added, “Mohana! The subject that we are discussing, does not try to gather people around. It tries to make us closer to ourselves. This subject does not even give space for the thought for impressing people with bhajans.” That means his teaching is supreme and topmost. We are all contemporary witnesses and heirs to this supreme teaching.

Once, I told a devotee that I would accompany her on Giri Pradakshina (circumambulation of the holy hill). But she left without informing me. I was still at the Ashram when I noticed Nannagaru seated outside. As he was going back into his room all of us stood around. He beckoned me and said, “To attain Jnana we do not need the help of other devotees.” That means to attain Jnana we need the help of the Guru alone and not anybody else’s.

The first two years after meeting Nannagaru, he used to call out for me in whichever nook or corner I was, and ask me to sing. I took pride in the fact that I could sing well. Once, we all went to Arunachalam with Nannagaru. As it was Christmas time, some devotees brought a cake for cutting in the hall. Then they said someone needs to sing songs. I was asked to sing the previous year. I assumed I would be asked to sing again. I used to like to sing in public because of the praises I received. I did not even go to Ramanashramam to have dinner, because I was waiting for my name to be called out by Nannagaru. But that did not happen. Though I was smiling, inwardly my mind kept wondering how is it that there is so much desire for praise and appreciation in me. There was also sadness that Nannagaru did not call me to sing there. We all went with Nannagaru on Giri Pradakshina and stopped at Kubera lingam to take rest. I sat somewhere in the back of the crowd, and Nannagaru said, in a voice loud enough to reach my ears, “If we sing a song so as to please God, it is called Sangeetam (classical music). If we sing because somebody is going to praise us, it is market music.” This shows us that our Guru removes our tendency of pride by just one word. After this I never even got a single thought to sing in public. Even if I did sing it was out of love, it was not out of a desire to be appreciated by people.

Whether I did some Sadhana or not, after meeting Nannagaru I realized that the way I used to lead my life was not correct. I felt strongly that I should lead my life the way God told us to. Nannagaru’s teachings slowly brought in me the determination to do so. By Nannagaru’s grace, I came in contact with so many devotees. Looking at Nannagaru’s devotees and seeing the love they have for him, I feel that even though I do not have that Bhakti (devotion), it suffices to have the joy of looking at them. If I am able to rejoice to look at their devotion, quietness, naturalness and purity in this life, it is because of the attributes bestowed upon me by my Guru’s.

Even though I do not understand big words like devotion, Jnana or self, listening to Nannagaru’s speeches and filling all my memories with him, I am able to withstand the hardships that life is throwing at me. Had I missed Nannagaru, there would not be a bigger gain/wealth to lose in this life.

Nannagaru’s gaze is beautiful, the conversation is beautiful, love is beautiful, naturalness is beautiful… everything about him is beautiful. Of Nannagaru’s words, those that have made more impact and lead me in my life are (1) whatever has to happen is bound to happen. Whatever must not, how much ever effort one may put in, will not happen. This is certain. (2) Without Bhakti there is no Jnana. Bhakti is Jnana’s mother. (3) Whatever is in you, you see outside.

After Nannagaru’s darshan, my way of speaking and my way of thinking have changed completely. For changing this dry driftwood (modu in telugu) into a thing of beauty (Mohana in Telugu), there is nothing that can be offered to repay my Guru’s debt.

Wednesday, November 4, 2020

"A transformation, by touch of his holy feet" - (By Mohana Garu)

Since my childhood, I had a liking towards God. I used to like to perform puja (worship) to a framed picture of God. But till I met Nannagaru I had no idea what devotion, Jnana and Guru meant. On 1st May 1995, I had the chance of Nannagaru’s darshan at Shyamala’s house, at the behest of my friend. As soon as I saw him, I felt that his eyes were somehow wonderful.

From my childhood, my father used to invite many great mahatmas to our house. I never felt anything in their presence. But after Nannagaru’s darshan, I started feeling that I need to change. I felt, “He is not a person from this world. He is not human.” My shortcomings started to appear very big to me, like when you look through a magnifying glass. Then Nannagaru told me, “Look carefully for one good attribute in yourself, however small, and hold on to that. Bring it into practice. God’s interference will come.” I was very determined to change myself and kept asking Baba (Saibaba) daily. I used to address Baba as Sadguru deva. One day, I heard a voice from within, “You call me Sadguru deva always. The one who has come now is a Sadguru. Go there and you will find your answers.”

The second opportunity of Nannagaru’s darshan was at Shyamala’s house again. They say that dwitiya is adwiteeya (the second is the one without a second). From this second visit onwards I started feeling close to him in my heart. That day’s conversation went thus- 

Nannagaru- Are you happy ma?
I fell on his feet weeping and asked him to bless me with devotion.
Nannagaru- You want devotion? Don’t you want liberation?
Devotion is enough for me, I answered.
Nannagaru- Do you read any books?
Me- I prefer to hear Nannagaru.

This is all he spoke. Nannagaru stayed in Vizag for another two days. But I did not go. But after this meeting, I started feeling some discontent. So, I started reading Ramana Bhaskara. Read it and weep for long, this routine went on for a fortnight. I used to weep even in my sleep unknowingly. The touch of his sacred feet did a lot in me. I started reading spiritual books. When I read Nannagaru’s ‘Amruthavakkulu’ (Words of Nectar), my mind would swing in joy.

I used to ask a lot of questions regarding liberation. Once, in Shyamala’s house, I asked Nannagaru, “Chanting a holy name or enquiry does not seem effective whenever the people I do not like come in my thoughts. You said chanting holy name suffices.”

“Mohana! When you have asked me so sincerely, I too must reply sincerely. When you chant a holy name, whatever tendency has surfaced will be suppressed for the time being and prevents the havoc it would create in your mind. But its seed remains inside. As long as the seed remains, the tendency will surface again.” He said. I asked him what the solution to this was. He replied, “You are worshipping God in some form. Keep asking him. Do not stop asking till it is gone.” From then on, for nearly five years, I kept praying and did not stop asking God that my nature should change.

Once during a discourse, he said, “Do you know what indicates that you are in Guru’s grace? You will begin to identify your shortcomings!”

Once, we went to Jinnuru in our car. We carried food, water and other things required for the journey. But I was not aware that the water we had brought with us was used up. Nannagaru asked us if had had our lunch. I told him that we had brought our lunch from home. He said that he would give 2 water bottles. I replied that we had brought water also with us. But he insisted, saying that it would be better to take these two bottles with us. I took them. In return journey, I wanted to drink some water. Then I realized that there was no water left and the only water we had was that given by Nannagaru. That way, the Guru takes care of even the water we need to drink. He takes care of all our needs. He provides whatever is required. He gives us Jnana when he thinks it is the right time.

Whenever I read Ramana Bhaskara, I would skip the part when the ‘body bound I enquiry’ was mentioned. I used to read more about surrender. Whenever Nannagaru came to Vizag, he would call me and ask me to sit by his side, in whichever corner I may be seated in the crowd. Once, he made me sit by his side for the entire duration of his 5-day stay and spoke about the body bound I; and at the end of his stay he said, “You do not like the topic of the body bound I!” I replied that I was not able to understand it. He said, “You are able to understand. See, all this story about the ‘ I’ is like the castle built by cards. To destroy a card house, you need not pull the cards one by one. You just need to pull the crucial one. The enquiry into this body I is like that. It falls, and the whole castle that it supports falls.”At that time I did not understand the meaning of those words. When I understood that ‘I mean consciousness’, I felt that, when the crucial card does not exist, what is the need for it to fall!

Once, I was reading the Bhagavadgita. I stopped at the sentence that said that I am the kshetrjna in all kshetras (The knower in all bodies). By the time I finished reading that sentence, my mind became still. Then I understood- I am consciousness. I am that I am. There is no second in it. When I understood that, unbearable bliss touched me. When I experienced that state, I felt that this indeed is love. Love is a torrential flow. That state is so wonderful that one feels like hugging the whole universe. Nannagaru gave this experience.

Once Nannagaru quoted Bhagavan and said, “I will serve everything in your plate and keep it ready for you. But swallowing is your job.” I asked Nannagaru, “Here swallowing is the most important thing. By what power can one swallow?” Then Nannagaru said, “If you surrender yourself, he will do the job of swallowing too.” Who else can tell us so clearly and in such a wonderful way?

Once Nannagaru asked me, “Mohana! Do you feel jealous? Are you making any effort to get rid of it?” I replied, “I do feel jealous Nannagaru and it is impossible to get rid of it.” “You can easily get rid of it if you do not compare yourself with others!” he said. Who can explain in such a beautiful way other than those who have the self in their experience! All those who can speak cannot speak beautifully. Who can bring forth such beauty in words? Only he can do that!

Monday, November 2, 2020

"నాన్నగారి దయే, భక్తుల పాలిట కల్పతరువు" - (వేంకట నరసమ్మ గారు & బంగారమ్మ (పోడూరు) గారు)

బంగారమ్మ (పోడూరు) గారు:

నాన్నగారు మాకు బాగా సుపరిచితం. ఆయన ప్రవచనాలకి వెళుతూ ఉండేవారం. ఒకరోజు నాన్న గారితో మేము ఇల్లు కట్టుకుంటున్నాము అని చెబితే, చాలా సంతోషపడ్డారు. మా మనవరాలు బ్యాగ్లు కుడుతూ ఉంటుంది. ఒకరోజు తను కుట్టిన బ్యాగ్ నాన్నగారికి ఇద్దామని, మా మనవరాలిని కూడా తీసుకుని నాన్నగారి దర్శనానికి వెళ్ళాను. నాన్నగారు ఆ బ్యాగ్ చూసి ఏంటమ్మా? బట్టలు పట్టుకుని వచ్చారా? అని అడిగారు. బట్టలు కాదు నాన్న గారూ! బ్యాగు పట్టుకుని వచ్చాను. ఏమీ లేకుండా ఉన్న వాళ్ళం ఈరోజు మీ దయవల్ల ఇల్లు కట్టుకుంటున్నాము అని చెప్పి, దయచేసి ఈ బ్యాగ్ మీరు తీసుకోవాలి అన్నాను. అలాగమ్మా! నేను బద్రపరుచుకుంటాను అని చెప్పి బ్యాగ్ లోపలికి పట్టుకొని వెళ్ళి, తిరిగి వచ్చి మా మనవరాలిని ఆశీర్వదించారు.

మా అబ్బాయి కువైట్ వెళ్ళాడు. అక్కడ ఆరోగ్యం బాగాలేక సీరియస్ అని చెప్పారు. ఆ విషయము జిన్నూరు వెళ్ళి నాన్నగారికి విన్నవించుకున్నాను. మీ అబ్బాయికి పది రోజులలో నయమైపోతుంది అన్నారు. అలాగే తగ్గిపోయింది. మా రెండవ అబ్బాయి విషయంలో కూడా అలాగే జరిగింది. నాన్నగారు చెప్పగానే అలాగే తగ్గిపోయింది. నాకు ఆపరేషన్ పడుతుంది అని చెప్పారు. నాన్నగారి దగ్గరికి వెళ్ళి ఆ విషయం చెప్పి నాన్నగారి పాదాలకి నమస్కారం చేసుకున్నాను. ఆయన దయవలన బానే ఉన్నాను. నాకు ఆరోగ్యం సరిగా లేనప్పుడు, ఎక్కడైనా నొప్పిగా ఉంటే అక్కడ నాన్నగారిని తలుచుకొని విభూది రాసుకుంటాను. అప్పుడు నాకు ఏ బాధ తెలియదు. అలాగే ఇంట్లో వారికి కూడా ఏదైనా ఆరోగ్యం బాగోలేక పోతే వారికి కూడా అలాగే చేస్తాను. వారు కూడా తగ్గిందని చెబుతారు. నాన్నగారిని నమ్మండి అంతా తగ్గిపోతుంది అని చెబుతాను. నాకు నాన్నగారి దేహం ఉన్నప్పటికంటే ఇప్పుడే ఇంకా ఎక్కువ ధైర్యాన్ని, శాంతిని ఇస్తున్నారు. నాకు చదువు రాదు, కానీ నాన్నగారి పుస్తకాలు మాత్రమే చదవగలను. ఆయన నాకు చదవగలిగే శక్తిని ప్రసాదించారు. ప్రతిరోజు ఒక రెండు , మూడు పేజీలు చదువుకుంటూ, ఆయననే స్మరించుకుంటూ ఉంటాను. చాలా శాంతి గా ఉంటుంది. ఆయన ధ్యాస తప్ప నాకు రెండవది లేదు. ఈరోజు ఆయన దయ వలనే మేము బాగున్నాము. నాన్నగారు నన్ను, వెంకట నరసమ్మగారిని ఆశీర్వదించి మీరు నావారు అన్నారు. నాకు ఆయన దయ తప్పించి ఇంకేమీ లేదు.

వేంకట నరసమ్మ గారు:

నాన్నగారి దగ్గరకు శివరాత్రి పర్వదినాన, నామం తీసుకుందామని వెళ్ళి గుమ్మం దగ్గర నిలబడి ఉన్నాను. నాన్నగారు నన్ను పిలిచి ఏమిటమ్మా? అని అడిగారు. నామం తీసుకోవాలి అని వచ్చాను నాన్నగారూ అన్నాను. ఏ నామం చేసుకుంటావమ్మా? అని అడిగారు. శివ నామంచేస్తాను అంటే, శివ నామమే ఇచ్చారు. నాకు చాలా అనుభవాలు స్వప్నంలో కలుగుతూ ఉండేవి.

ఒకసారి నాన్నగారితో అరుణాచలం వెళ్ళాను. అరుణాచలం గుడిలో దక్షిణామూర్తి గురించి చెబుతూ, మధ్యలో ఆగి అక్కడ ఉన్న దక్షిణా మూర్తి పోటో దగ్గర ఆగి అందరిని చూస్తూ సబ్జెక్టు చెబుతున్నారు. అప్పుడు హఠాత్తుగా కరంట్ పోయింది. నాన్నగారి కంటిలో నుండి వచ్చిన ఆ వెలుగు దక్షిణాముర్తి ఫోటో మీద పడినట్టు నాకు కనిపించింది. తరువాత కొద్ధిసేపటకి కరంట్ వచ్చింది. ఆ వెలుగు గురించి నా ప్రక్కన ఉన్నవారికి చెబితే వారికి కనబడలేదు అన్నారు. ఆ వెలుగు చూసిన తరువాత ఒక 15 రోజులు అస్సలు నాలో నేను లేను. అప్పటి నుండి నాన్నగారి మీద ఇష్టం, తపన పెరిగాయి.

నాకు సరిగ్గా నిద్ర పట్టేది కాదు. నాన్నగారి దగ్గరకు వెళ్ళి నాన్నగారూ నాకు రాత్రుళ్ళు సరిగ్గా నిద్ర పట్టటం లేదు అని చెప్పాను. అలా నాన్నగారు నా వైపే చూస్తూ మీకు వారం రోజులలో నిద్ర పట్టేస్తుంది అన్నారు. ఆయన సమక్షంలో చాలా శాంతిగా ఉండేది. ఆ వారం రోజులు కూడా క్రమం తప్పకుండా జిన్నూరు వెళ్ళాను. నిద్రలేమి సమస్య గురించి నేను ఏమీ మందులు వాడలేదు. కానీ, నాన్నగారు చెప్పినట్టు నాకు ఆ వారం రోజుల తరువాత నిద్ర పట్టేసింది. ఆ తరువాత నుండి నాన్నగారి దగ్గరకి రోజు వెళ్ళేదాన్ని.

మా పిల్లలకి అన్నప్రాసన, అక్షరాబ్యాసం అన్నీ ఆయన చేతుల మీదుగానే చేశారు. ఎప్పుడూ నాన్నగారి పాదాలే చూస్తూ ఉండేదాన్ని. నాన్నగారికి చివరి రోజులలో ఆరోగ్యం బాగాలేదు అని ఆయనను చూడటానికి వెళ్ళాను. అక్కడ ఉన్న సూర్యవతి అక్క నన్ను లోపలకి పిలిచారు. అలా నాన్నగారి దగ్గరకు వెళ్ళాను. నాన్నగారు ఆ రోజు అసలు కదల లేదు. ఆయనను చూసి చాలా బాధపడ్డాను. నాన్నగారు దుప్పటి కప్పుకోవటం వలన నాన్నగారి పాదాలు కనబడటం లేదు. నాన్నగారి పాదాలు కనబడటంలేదు అనుకుంటున్నాను. ఈ లోపు ఆ దుప్పటిని ప్రక్కకు జరిపి నాకు పాదాలు కనిపించేటట్టు చేసి నన్ను ఆనందింప చేశారు.